حسن فرشتیان

پژوهشگر دینی و دکترای حقوق و مطالعات سیاسی

پنل: بنیادهای ایدئولوژیک انقلاب ایران

عنوان: تحولات روحانیت شیعی در آزمون انقلاب ۱۳۵۷

با پیروزی انقلاب بهمن 1357، روایتی خاص از اسلام سیاسی قدرت را به دست گرفت و آن خوانشی که در حوزه های علمیه شیعی در اقلیت بود تبدیل به گفتمان غالب شد. پس از آن، آرایش داخلی روحانیت و حوزه های علمیه نیز دستخوش تغییرات بنیادین گردید. برخی از روحانیت غیرسیاسی، وارد سیاست شد، ورود اکثر آنان در راستای حمایت از گفتمان حاکمیت بود اما اقلیتی دیگر از این گروه غیرسیاسی، در مخالفت با گفتمان حاکم سیاسی، و با شعار ترویج اسلام غیرسیاسی، خود نیز ورود به سیاست پیدا کرد.بخشی از روحانیت همراه حاکمیت، در پی تجربه چهل ساله حاکمیت جمهوری اسلامی در ایران، در موج های گوناگونی و به دلایل متفاوتی، به مرور از قطار انقلاب پیدا شد و تغییر گفتمان داد.تعریف و ماهیت روحانیت پیشگام و مترقی و نزدیک به جریانات نواندیشی سیاسی، نیز به مرور دستخوش دگردیسی های بنیادینی گردید. اگر قبل از انقلاب، ویژگی اساسی آن، مبارزه سیاسی و تلاش برای حاکمیت اسلام سیاسی بود، در دوران پساانقلاب، شاخصه اصلی آن، در نفی اسلام سیاسی و در نفی ضرورت حکومت دینی و در همگامی با معیارهای جهان شمول حقوق بشری تعریف می شود